Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25.04.2012r. (Dz.U. 2012.488) w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego,  określa m.in. sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego oraz warunki i sposób prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Do ewidencji wpisuje się kierowcę, który dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego, rodzaj naruszenia oraz odpowiadającą mu liczbę punktów, zgodnie z wykazem określonym w załączniku nr 1 do wspomnianego rozporządzenia. Wpisu ostatecznego dokonuje się, jeśli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym.

Realizacja przepisów cyt. rozporządzenia, przepisów Kodeksu postępowania w sprawach wykroczeń oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym budzi uzasadnione wątpliwości dotyczące granic swobody w nakładaniu na uczestników ruchu drogowego punktów karnych w drodze mandatów, czy orzeczeń sądów oraz swobody właściwych organów ewidencyjnych w zakresie możliwości korygowania liczby punków karnych przypisanych na podstawie prawomocnego mandatu bądź orzeczenia sądu. Załącznik nr 1 do rozporządzenia określa precyzyjnie ilość punktów karnych przewidzianych za dane naruszenie przepisów. Niestety w praktyce znane są przypadki, kiedy w drodze mandatu karnego czy orzeczenia sądu na kierowców nakładane są punkty karne w innym niż określony rozporządzeniem wymiarze.  Wówczas organy dokonujące wpisu punktów karych do odpowiedniego rejestru na podstawie takiego mandatu czy orzeczenia samodzielnie korygują ilość punktów karnych zgodnie z przepisami rozporządzenia.  Rodzi się pytanie, czy taka praktyka nie jest sprzeczna z prawem?.

Analiza orzecznictwa sądowoadministracyjnego ugruntowanego jeszcze na kanwie poprzednio obowiązującego rozporządzenia MSWiA z dnia 20.12.2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. 236, poz. 1998) wskazywałaby, że brak jest przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wpisania do ewidencji kierowców innej liczby punktów aniżeli wynikająca z tytułów określonych w rozporządzeniu  z dnia 20.12.2002r. Paragraf 4 ust. 1 tego rozporządzenia przewiduje, że wpisu ostatecznego w ewidencji dokonuje się na podstawie, m.in. mandatu karnego, a z kolei art. 98 § 3 in fine Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia przewiduje, ze mandat karny staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Wobec powyższego nie ma podstaw do wpisania do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego większej lub mniejszej liczny punktów karnych za wykroczenia popełnione przez ukaranego, niż liczba punktów określona mandatem karnym, zwłaszcza gdy ten nie został wzruszony. Wpisywanie punktów karnych do ewidencji i ich usuwanie stanowi jedynie czynność materialno-techniczną. Powyższe oznaczałoby, że np. w przypadku wystawienia przez Policę mandatu karnego, w którym zawarto punkty karne w liczbie nieodpowiadającej przewidzianej przepisami rozporządzenia i mandat ten stał się prawomocny, organy ewidencyjne nie mają możliwości skorygowania błędu organu działającego w postępowaniu mandatowym  (tak np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z dnia 30.05.2008r., sygn. II SA/Gl/186/08, OSNAiWSA 2009/6/111; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 03.01.2012r. sygn. III SA/Łd 1044/11, LEX nr 1110217).

Aktualnie odmienne od przedstawionego powyżej stanowiska, wyraził pogląd  Naczelny Sąd Administracyjny  w Warszawie w wyroku z dnia 16.12.2013r. (sygn. I OSK 1110/12, LEX nr 1455416) wskazując, że „organy administracji publicznej nie mają możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Zobowiązane są w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ruchu drogowego przypisać temu naruszeniu określoną liczbę punktów wynikającą z załącznika do rozporządzenia z dnia 20.12.2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego. Punkty karne przypisywane kierowcom w związku z popełnionym przez nich wykroczeniem lub przestępstwem drogowy mają charakter akcesoryjny w stosunku do tego wykroczenia lub przestępstwa a o ich naliczeniu nie decyduje policjant czy sąd, lecz są one przypisywane ex lege do poszczególnych naruszeń”.